Afghanistan - má»™t khu vá»±c lịch sá» trước đây được biết đến như Aryana và Greater Khurasan. NÆ¡i đây có lịch sỠâm nhạc phong phú và đáng chú ý nhất trên thế giá»›i. Kể từ thá»i tiá»n sá» (Vedic-Avestan), âm nhạc ở Afghanistan cho thấy vị trà trung tâm cá»§a má»™t quốc gia là má»™t đóng góp quan trá»ng và o sá»± phát triển cá»§a âm nhạc vá»›i ngưá»i dân khu vá»±c Trung Ã, Ba Tư, và tiểu lục địa Ấn Äá»™. Sá»± phát triển lịch sá», văn hóa và tôn giáo như Hy Lạp, tiá»n Hồi giáo, Pháºt giáo, Hồi giáo, Ghaznavid, Timurid, và Hindu, là minh chứng cho sá»± phát triển văn hóa cá»§a âm nhạc trong khu vá»±c. Ngôn ngữ chÃnh thức cá»§a Afghanistan là Pashto, Dari và Farsi; tất cả phản ánh trong bối cảnh âm nhạc Afghanistan. Äể hiểu rõ hÆ¡n, Tạ Thâm xin má»i các bạn đến vá»›i bà i viết vá» má»™t số nhạc cụ cá»§a đất nước Afghanistan.
Â
Rubab
Â
Â
Rubab là nhạc cụ dân tá»™c cá»§a Afghanistan và nguồn gốc cá»§a nó có niên đại từ thế ká»· thứ 7 từ Trung Afghanistan. Nó còn được gá»i là "Chúa tể cá»§a các nhạc cụ". Nó chá»§ yếu được chÆ¡i bởi các nghệ sÄ© cổ Ä‘iển Afghanistan, Pashtun, Tajik, Kashmir và Ba Tư.
Â
Rubab là đà n ngăn đôi và cÆ¡ thể được tạc từ má»™t mảnh gá»—, vá»›i mà ng bá»c trên chiếc bát rá»—ng cá»§a há»™p âm thanh, khi ngá»±a đà n đã được định vị. Nó có ba dây giai Ä‘iệu, được Ä‘iá»u chỉnh trong quãng 4 vá»›i 4 phÃm đà n. Ba dây buông và 15 dây giao cảm. Nhạc cụ nà y được là m từ thân cá»§a má»™t cây dâu, và gá»— Rose. Mặt đà n là m từ da dê và các dây ban đầu là m từ ruá»™t cá»§a dê con và bây giá» dây được là m bằng nylon.
Â
Rubab cá»§a Afghanistan là đặc trưng trong âm nhạc và giai Ä‘iệu dân gian cổ Ä‘iển và truyá»n thống. Â
Â
Ghichak
Â
Â
Ghichak là má»™t nhạc cụ đặc biệt bởi vì cÆ¡ thể cá»§a nó thưá»ng được là m từ má»™t há»™p kim loại lá»›n. Äó là má»™t loại fiddle hai dây chÆ¡i vá»›i má»™t cây cung lông ngá»±a gá»i là Kaman. Ghichak phổ biến ở các khu vá»±c trung tâm và phÃa bắc cá»§a đất nước. Nhạc cụ nà y có thể được nghe trong bà i hát "Bekhanom Meslay Bolbol -Tôi sẽ hát như má»™t con chim há»a mi".
Â
Tamboor
Â
Â
Tamboor là má»™t nhạc cụ đà n dây là m bằng gá»— rá»—ng, vá»›i dây kim loại. Nó có các phÃm tương tá»± như các phÃm Tambour cá»§a Ấn Äá»™ gắn chặt xung quanh cần đà n bằng gá»— rá»—ng. Tambour lá»›n có 18 dây và điá»u chỉnh tương ứng vá»›i chốt trên đầu cần đà n và 12 chốt ở mặt bên cá»§a cần đà n. Â
Â
Tula
Â
Tula là má»™t cây sáo bằng gá»—, có sáu lá»— ngón tay ở phÃa trước và má»™t lá»— ngón tay cái duy nhất trên mặt phẳng lưng.
Â
Harmonium
Â
The Harmonium (hoặc "Harmonia") có nguồn gốc từ Ấn Äá»™. Nhạc cụ nà y được sá» dụng nhiá»u như "sur" khi hát. CÅ©ng như trong âm nhạc cổ Ä‘iển Ghazal, truyá»n thống, Khawali (Qawali)…. Vá» cấu trúc: thổi không khà và o lá»— sẽ tạo ra âm thanh. Bằng cách sá» dụng các phÃm, bạn sẽ tạo ra âm thanh khác nhau.
Nhạc cụ nà y thưá»ng sá» dụng kết hợp vá»›i Tabla.
Â
Tabla
Â
Tabla là má»™t cặp trống có thể Ä‘iá»u chỉnh, là nhạc cụ gõ chÃnh ở Afghanistan và âm nhạc cổ Ä‘iển Bắc Ấn Äá»™, được sá» dụng trong truyá»n thống âm nhạc nghệ thuáºt Kabul. Bayan là má»™t cái trống bằng kim loại có cao độ được Ä‘iá»u chế bởi áp lá»±c từ bà n tay trên da trống. Tabla hoặc Dahina là trống gá»— mà da cá»§a nó có thể được Ä‘iá»u chỉnh để tạo độ cao chÃnh xác. Nhạc cụ nà y khá hoà n hảo khi kết hợp vá»›i Harmonium. Rất nhiá»u ngưá»i Afghanistan có sá»± kết hợp nà y cho âm nhạc tại nhà .
Â
Zirbaghali
Â
Zirbaghali là trống má»™t mặt, có thân là m bằng gá»— hoặc gốm. Nó có hình dạng như má»™t chiếc cốc hay đồng hồ cát vá»›i mặt trống rá»™ng. Mặt trống được phá»§ bằng da dê. Má»™t loại trống tương tá»± được tìm thấy trong khu vá»±c xung quanh cá»§a Trung Äông, bao gồm Iran, Thổ NhÄ© Kỳ và thế giá»›i Ả Ráºp, được gá»i là Darbuka, Tabla, Dumbek. Thân trống được là m bằng đất sét nung và má»™t thiết kế gốm trên bá» mặt cá»§a nó được tạo ra trong giai Ä‘oạn đầu, được sản xuất trên bánh xe cá»§a ngưá»i thợ gốm: Äất sét được sÆ¡n mà u và ng vá»›i thiết kế mà u bạc. Mặt trống là da dê vá»›i má»™t vòng tròn mà u Ä‘en, đưá»ng kÃnh khoảng 8 cm và được sÆ¡n ở trung tâm. Má»™t mảnh vải dệt thoi mà u đỠvà trắng vá»›i má»™t và i sợi và ng khâu bao phá»§ chu vi cá»§a da. Ngoà i ra còn có má»™t "mắt" thêm và o thân đất sét trước khi nung. Chiá»u cao: 40 cm và đưá»ng kÃnh cá»§a mặt: 20 cm.
Â
Doyra
Â
Â
Â
Doyra là má»™t nhạc cụ hình tròn, hay còn được gá»i là Dap, Childirma và Charmanda, được coi là má»™t trong những nhạc cụ gõ cổ đại. Mặc dù nhạc cụ nà y được sá» dụng rá»™ng rãi trong các dân tá»™c khác nhau, dưới những cái tên khác nhau, nhưng những bức tranh tạc trên đá đã minh chứng cho thá»i đại cá»§a nó và sá» dụng rá»™ng rãi trong các nghi lá»… được tìm thấy trong khu vá»±c Saymalitosh, Uzbekistan.
Â
Doyra nguồn gốc như là má»™t nhạc cụ dà nh cho phụ nữ và lan truyá»n rá»™ng rãi giữa các dân tá»™c Turkic. Doyra được sá» dụng trong các lá»… nghi cá»§a ngưá»i Uzbek (má»™t thá»i gian dà i trước khi Hồi giáo lan rá»™ng) mà vẫn còn cho đến nay và chỉ phụ nữ được sá»± tham gia. Má»™t ngưá»i phụ nữ dẫn buổi lá»… có nhạc cụ cá»§a riêng mình và nhạc cụ đó được sá» dụng độc quyá»n trong buổi lá»… nà y và và o thá»i Ä‘iểm khác, nó được giữ trong bao hoặc bá»c trong má»™t tấm vải. Trong tất cả các buổi lá»…, máu cá»§a động váºt đã bị vấy bẩn trên Doyra và máu nà y được gá»i là - đổi má»›i.
Â
Mặc dù nhịp Ä‘iệu chÆ¡i cá»§a phụ nữ rất đơn giản và dá»… dà ng thÃch ứng. Giai Ä‘iệu được chÆ¡i bởi những ngưá»i đà n ông hiện nay khác nhau rất nhiá»u. ÄÆ°á»ng kÃnh cá»§a Doyra dần dần trở nên nhá» hÆ¡n do sá»± thay đổi cá»§a các phương pháp chÆ¡i nó. Â
Â
Xu hướng sỠdụng Doyra rộng hơn trong âm nhạc Uzbek, phát triển kỹ năng chơi và phổ biến chủ yếu trong quý thứ hai của thế kỷ XX chủ yếu do Ustad Olim Komilov.
Â
Doyra thuá»™c vá» các loại nhạc cụ gõ như Nogora, Kayrok, Safoil, Reznogora và Dol. Nó cÅ©ng  được tìm thấy như má»™t nhạc cụ hình tròn ở các nước phương Äông, bao gồm Ấn Äá»™, Afghanistan, Iran, Pakistan và được chÆ¡i cùng vá»›i các bà i hát và điệu múa. Doyra cÅ©ng được chÆ¡i cùng vá»›i các nhạc cụ gõ cá»§a Mỹ Latinh, các nước châu Phi và các buổi biểu diá»…n Doyra cá»§a ngưá»i phương Äông thưá»ng gây ấn tượng mạnh cho khán giả thế giá»›i. Má»™t trong những tÃnh năng cá»§a Nghệ thuáºt Quốc gia Uzbek đã trở thà nh má»™t phần thiết yếu cá»§a ngưá»i Uzbekistan là điệu nhảy được kết hợp vá»›i Doyra. Âm nhạc Doyra không kịch bản trước. Nó đã tồn tại đến ngà y bằng miệng và bằng việc biểu diá»…n thông qua các thế hệ nối tiếp nhau.
Â
Ngoà i ra còn một số nhạc cụ khác như: Sitar, Dhol, Sarangi, Daira ….
Danh mục tin
Bài viết khác
- Nhạc cụ truyá»n thống cá»§a ngưá»i Myanmar
- Nhạc cụ truyá»n thống cá»§a ngưá»i Mông Cổ
- Nhạc cụ truyá»n thống cá»§a đất nước Tây Ban Nha
- Nhạc cụ của xứ sở Tonga
- Nhạc cụ của đất nước Kazakhstan
- Nhạc cụ của đất nước Jamaica
- Nhạc cụ dân gian của nước Anh
- Nhạc cụ truyá»n thống cá»§a ngưá»i Ấn Äá»™
- Nhạc cụ của Thái Lan
- Nhạc cụ cá»§a ngưá»i Argentina bản địa





