Nghiên cứu âm nhạc dân tá»™c trên thế giá»›i đã chứng minh rằng các bá»™ lạc vá»›i nghá» nghiệp chÃnh là chăn gia súc, sản xuất... có nhạc cụ rất Ä‘a dạng. Cùng vá»›i đó sá»± phát triển mạnh mẽ cá»§a các nhạc cụ, Ä‘i kèm vá»›i các hoạt động quan trá»ng có ảnh hưởng đến tất cả các lÄ©nh vá»±c cá»§a cuá»™c sống. Văn hóa Kazakhstan thuá»™c vá» ná»n văn minh dân tá»™c lá»›n cá»§a các bá»™ lạc du mục Trung Ã. Vai trò đặc biệt cá»§a âm nhạc trong Ä‘á»i sống cá»§a ngưá»i Kazakhstan được phản ánh trong nhiá»u huyá»n thoại và truyá»n thuyết cổ xưa.
Â
Trong bà i viết nà y, hãy cùng Tạ Thâm khám phá Ä‘á»i sống âm nhạc cá»§a Kazakhstan qua các nhạc cụ mà há» sá» dụng nhé!
Â
Kobyz
Â

Â
Kobyz là má»™t nhạc cụ cung vá»›i hai dây. Nó được khoét từ mảnh gá»— - cây bách xù (Arsha), maple, cây thông và bạch dương. Nhạc cụ nà y bao gồm ba phần: đầu (bas), giữa (keude) và phần dưới (ayak). Phần dưới được phá»§ bằng da (há»™p âm thanh). Dây Kobyz được là m bằng Ä‘uôi ngá»±a. Cây cung có hình dạng cong: Ä‘uôi ngá»±a gắn liá»n vá»›i cả hai đầu và cố định bởi lông lạc đà . Nghệ sÄ© biểu diá»…n quấn cung sang má»™t bên tay. Kobyz pháp sư trông khá kỳ lạ: có lông cú trên đầu, tấm kim loại khác nhau Ä‘Ãnh kèm tóc sừng và chuông, hình ảnh chim được treo xung quanh đầu; gương được đặt trên đáy bát. Tất cả các không chỉ là trang trÃ, mà các pháp sư có dấu hiệu ký tá»± riêng. Kobyz sở hữu âm sắc già u có và đầy mà u sắc.
Â
Zhetygen
Â

Â
Zhetygen là má»™t nhạc cụ gảy bảy dây cổ xưa, tương tá»± vá»›i đà n hạc. Loại cổ xưa nhất cá»§a Zhetygen trông giống như há»™p gá»— dà i rá»—ng. Zhetygen không có há»™p âm thanh và trục đà n. Các dây được kéo dà i bằng tay từ phÃa bên ngoà i cá»§a đà n. Sau đó, phần trên cá»§a Zhetygen được phá»§ há»™p âm thanh gá»—.
Â
Sherter
Â

Â
Sherter là nhạc cụ dây gảy cổ. Sherter được chÆ¡i giống như Dombra. Nhưng Sherter nhá» hÆ¡n nhiá»u so vá»›i Dombra, Sherter có má»™t cái cần ngắn không phÃm đà n, âm thanh mạnh mẽ hÆ¡n Dombra. Sherter giống Kobyz vì nó cÅ©ng là má»™t mảnh gá»— rá»—ng rá»—ng, có hình dạng cong và đáy được phá»§ bằng da. Hai dây được là m bằng Ä‘uôi ngá»±a. Nhạc cụ chỉ có má»™t chốt; do đó cả hai dây được đặt qua đầu, sau đó má»™t dây được gắn liá»n vá»›i chốt và các dây khác được gắn và o đầu. Äiá»u chỉnh các dây liên quan đến độ dà i cá»§a nhạc cụ. Các dây cố định trên đầu Sherter được kéo dà i bằng tay và dây thứ hai cố định trên chốt được Ä‘iá»u chỉnh tương ứng vá»›i các bước cá»§a dây đầu tiên. Sherter được sá» dụng chá»§ yếu cho đệm hát, những câu chuyện và truyá»n thuyết. Nó là nhạc cụ phổ biến vá»›i những ngưá»i chăn cừu.
Â
Sybyzgy
Â

Â
Trong số các nhạc cụ hÆ¡i,Sybyzgy là nhạc cụ được yêu thÃch nhất. Nó bước và o Ä‘á»i sống âm nhạc cá»§a má»i ngưá»i. Sybyzgy giúp các mục đồng giải trà tại vùng đồng cá» xa. Nó mang lại niá»m vui cho má»i ngưá»i trong suốt thá»i gian buổi tối khi các nhạc sÄ© nói và hát truyá»n thuyết cổ xưa. Sybyzgy được là m từ ống sáºy rá»—ng, có 3 lá»—. Tháºt dá»… dà ng và nhanh chóng để là m Sybyzgy, nhưng nó lại rất khó chÆ¡i.
Â
Dombra
Â

Â
Dombra là nhạc cụ dân gian được sá» dụng rá»™ng rãi ở Kazakhstan. Dombra có lịch sá» và nguồn gốc lâu Ä‘á»i. Có hai loại Dombra - phÃa Tây và phÃa Äông. Hình dạng khác nhau cá»§a Dombra dá»±a trên truyá»n thống biểu diá»…n cá»§a 2 vùng. KÃch thước và hình dạng cá»§a nhạc cụ mặt sau có ảnh hưởng đến âm thanh: kÃch thước lá»›n hÆ¡n có nghÄ©a âm thanh Dombra to hÆ¡n. Dombra có thể có hai dây hoặc ba dây. Dombra ba dây trong quá khứ có thể ở các vùng khác nhau cá»§a Kazakhstan, hiện nay há» vẫn chỉ ở vùng Semipalatinsk.
Â
Dabyl
Â

Â
Dabyl là má»™t nhạc cụ gõ, có và nh gắn vá»›i tay cầm được phá»§ da từ cả hai mặt. Thông thưá»ng, các chiến binh đã sá» dụng Dabyl (trong cuá»™c tấn công). Nhạc cụ tạo âm thanh rất lá»›n, để báo hiệu tÃn hiệu. Trong thá»i cổ đại, nhạc cụ gõ (dabyl, dauylpaz và shyndauyl) đã được sá» dụng rá»™ng rãi trong Ä‘á»i sống cá»§a ngưá»i Kazakhstan. Âm thanh cá»§a các nhạc cụ gõ giúp đã kêu gá»i ngưá»i dân săn bắn, để thá»±c hiện các nghi lá»… tôn giáo, di cư….
Â
Uran
Â

Â
Uran là má»™t nhạc cụ hÆ¡i được các chiến binh sá» dụng. Hai ống có độ dà i khác nhau. Nó được thá»±c hiện theo hình ảnh cá»§a nhạc sÄ©, nhà nghiên cứu A. Eikhgorn thấy ngưá»i Kazakhstan chÆ¡i nhạc cụ nà y và o năm 1880. Nhạc cụ hÆ¡i đã được ngưá»i Turk sá» dụng trong thá»i gian trước. Các nhà nghiên cứu cho rằng nguồn gốc cá»§a những nhạc cụ hÆ¡i từ phương Äông mà được tìm thấy trong số các quốc gia Trung Ã. Nhạc cụ hÆ¡i xưa không có lá»— và được sá» dụng cho việc báo tÃn hiệu. Sau khi các lá»— xuất hiện trên nhạc cụ hÆ¡i ống, nhiá»u kỹ thuáºt chÆ¡i đã được bổ sung.
Â
Asatayak
Â

Â
Asatayak là má»™t nhạc cụ gõ. Nó trông giống như má»™t cây gáºy vá»›i đầu phẳng được trang trà đồ trang sức và nhẫn kim loại, mặt dây chuyá»n. Äể âm thanh to hÆ¡n, Baksy được sá» dụng konyrau - chuông nhá» cố định ở đầu Asatayak. Khi đánh nhạc cụ, Konyrau khuếch đại giai Ä‘iệu vá»›i các vòng kim loại. Asatayak và Dangyra (tambourine) là nhạc cụ đặc trưng cá»§a nghi lá»… Shaman. Äó là lý do tại sao hỠđã không được sá» dụng rá»™ng rãi trong quần chúng.
Â
Dangyra
Â

Â
Dangyra là má»™t nhạc cụ gõ. Nó đại diện cho má»™t tambourine: và nh phá»§ bằng da, bên trong có dây chuyá»n kim loại nhá», nhẫn và đĩa. Dangyra cÅ©ng là nhạc cụ tiêu biểu trong nghi lá»… Shaman.
Â
Các nghệ sÄ© biểu diá»…n phổ biến nhất là những ngưá»i không chỉ hát và chÆ¡i nhạc cụ mà còn có những món quà để ứng biến vá» các chá»§ đỠcá»§a há». Ngưá»i kể chuyện và nhà thÆ¡ khi biểu diá»…n các truyá»n thuyết và những câu chuyện cổ tÃch, sá» thi huyá»n thoại hay lịch sá» không chỉ hát mà còn chÆ¡i má»™t loại nhạc cụ.
Â
Ná»n âm nhạc cá»§a Kazakhstan đến cuối 19 - đầu thế ká»· 20 đặc trưng bởi sá»± hiện diện cá»§a các nhóm nhà soạn nhạc tà i năng, tác giả cá»§a nhiá»u bà i hát dân gian và các nhạc cụ. Những nhà soạn nhạc và nhạc sÄ© nổi báºt nhất là ngưá»i chÆ¡i Dombra - Kurmangazy Sagyrbayev (1806 - 1879), Dauletkerei Shigayev (1820 - 1880), ca sÄ© Birzhan Kozhagulov (1825 - 1877), Mukhit Meraliyev (1841-1918), Abai Kunanbayev (1845 - 1904), Zhayau Mussa Baizhanov (1835 - 1929), Akhansery Koramsin (1843 - 1916), Yestai Berkimbayev (1868 - 1946), ngưá»i chÆ¡i Kobyz - Ykhylas Dukenov (1843-1916).





