Hát văn thá» là má»™t loại hình âm nhạc cổ truyá»n Ä‘á»™c đáo giữa lòng thủ đô Hà Ná»™i, thÆ°á»ng do ba cung văn thá»±c hiện: má»™t ngÆ°á»i đánh Ä‘Ã n nguyệt, má»™t ngÆ°á»i đảm nhiệm các nhạc cụ gõ gồm phách, cảnh, trống ban và má»™t ngÆ°á»i đánh trống cái. Ba ngÆ°á»i nà y có thể luân phiên nhau hát. Không sá» dụng thanh la trong thà nh phần bá»™ gõ là điểm khác biệt giữa Hát văn thá» và Hát văn hầu.
Â
Â
Â
Äà n nguyệt là nhạc cụ Ä‘i giai Ä‘iệu chủ chốt trong dà n nhạc Hát văn thá». Äà n nguyệt còn được gá»i là đà n song váºn (Ä‘Ã n 2 dây), nguyệt cầm (cây Ä‘Ã n hình mặt trăng), Ä‘Ã n kìm (từ miá»n trung trở và o) là má»™t trong những nhạc cụ đặc sắc của ngÆ°á»i Việt đã gắn bó vá»›i lịch sá» dân tá»™c từ khá sá»›m. Tại bệ đá ở chân cá»™t chùa Pháºt tÃch (huyện Tiên SÆ¡n, tỉnh Hà Bắc) được xây dá»±ng và o thá»i Lý thế ká»· XI, còn ghi lại hình ảnh hòa tấu ban nhạc trong đó có Ä‘Ã n nguyệt và các nhạc cụ khác nhÆ° sáo dá»c, sáo ngang, Ä‘Ã n tranh, Ä‘Ã n tỳ bà , Ä‘Ã n nhị, trống bản, trống cÆ¡m. Äà n nguyệt có mặt trong hòa tấu cổ truyá»n của ngÆ°á»i Việt nhÆ° trong hát văn, phÆ°á»ng bát âm ngoà i miá»n Bắc, nhạc tÃnh phòng Huế, nhạc Tà i tá» Nam Bá»™, nhạc Cải LÆ°Æ¡ng, dà n Nhã nhạc cung đình.
Â
Theo Giáo sÆ° Trần Văn Khê, Ä‘Ã n nguyệt của ngÆ°á»i Việt có nguồn gốc từ cây nguyệt cầm (Yue k’in) của ngÆ°á»i Trung Hoa do Nguyá»…n Hà n tá»± là Trá»ng Dung Ä‘á»i nhà Tấn chế tạo ra. Nguyệt cầm của Trung Hoa có mặt Ä‘Ã n hình tròn tá»±a mặt trăng, được là m từ gá»— cây ngô đồng, có 4 dây, gắn phÃm thấp và đánh theo thất cung. Khi và o tá»›i Việt Nam, Ä‘Ã n nguyệt đã được biến đổi để phù hợp vá»›i thẩm âm của ngÆ°á»i Việt, mặt Ä‘Ã n vẫn hình tròn, má»™t số Ä‘Ã n vẫn giữ 4 tai nhÆ°ng rút xuống còn 2 dây, cần Ä‘Ã n dà i hÆ¡n, phÃm Ä‘Ã n gắn cao hÆ¡n để có thể diá»…n tả những kỹ thuáºt rung, nhấn, luyến láy và đánh theo ngÅ© cung. Theo má»™t số nghệ nhân, Ä‘Ã n nguyệt trong Hát văn thá» phổ biến lên dây theo hai kiểu chÃnh là dây bằng (dây quãng 5) và dây lệch (dây quãng 4). Dây bằng thÆ°á»ng được sá» dụng khi hát các là n Ä‘iệu Thổng, Phú bình, Phú chênh, Phú dầu, Phú nói, ÄÆ°a thÆ°, Vãn, Dá»c, Hãm, Kiá»u dÆ°Æ¡ng, Dồn. Dây lệch đối vá»›i các là n Ä‘iệu Bỉ, Miá»…u, Cá»n. NhÆ° váºy, kiểu dây bằng chiếm Æ°u thế trong âm nhạc Hát văn thá».
Â
Danh mục tin
Bài viết khác
- Kỹ thuáºt chÆ¡i Ä‘Ã n Äoản
- Äà n Äoản
- Nhạc cụ của dân tộc Xơ đăng tại tỉnh Kon tum
- Nhạc cụ của dân tộc Giáy tại tỉnh Là o Cai
- Nhạc cụ trong hát ca trù
- Nhạc cụ của dân tộc H’Mông tỉnh Nghệ An
- Nhạc cụ của dân tộc Khơ mú tại tỉnh Nghệ An
- Nhạc cụ của dân tộc Thái tại tỉnh Nghệ An
- Nhạc cụ trong múa then của dân tộc Tà y
- Nhạc cụ của dân tộc Giẻ-Triêng (nhóm Triêng) tại tỉnh Kon Tum
