Äà n Äoản là nhạc khà truyá»n thống của dân tá»™c Việt và má»™t số dân tá»™c Ãt ngÆ°á»i ở miá»n Bắc Việt Nam. TÆ°Æ¡ng tá»± vá»›i Ä‘Ã n Äoản, ngÆ°á»i H’Mông có Thà Chìn, ngÆ°á»i Lô Lô có Gièn Xìn, há»™p Ä‘Ã n má»ng hÆ¡n, có vẽ hoa và khoét lá»— thoát âm.
Äà n Äoản là nhạc khà dây gảy loại có dá»c (cần Ä‘Ã n), má»™t số các nÆ°á»›c khác ở Châu à cÅ©ng có, Ä‘Ã n Äoản được nháºp và o Việt Nam và trở thà nh Ä‘Ã n Việt Nam.
Bà i viết hôm nay, má»i các bạn cùng Tạ Thâm tìm hiểu vá» Ä‘Ã n Äoản.
Â
 
Â
1.     Hình thức cấu tạo
Äà n Äoản là nhạc khà dây gảy (cần ngắn) có 4 dây
1.     Thùng đà n
2.     Mặt đà n
3.     Dá»c Ä‘Ã n (cần Ä‘Ã n)
4.     Dây đà n
5.     Bá»™ pháºn lên dây
6.     PhÃm gảy Ä‘Ã n
Thùng Ä‘Ã n: hình tròn dẹt, Ä‘Æ°á»ng kÃnh 35cm, thà nh Ä‘Ã n dầy 7cm, bằng gá»— cứng, đáy Ä‘Ã n bịt gá»—, không khoét lá»— thoát âm.
Mặt đà n: mặt đà n là m bằng gỗ nhẹ, xốp, để mộc trên mặt đà n có ngựa đà n.
Dá»c Ä‘Ã n (cần Ä‘Ã n): rất ngắn khoảng 20cm, là m bằng gá»— cứng, chỉ gắn được 2 phÃm, còn 8 phÃm gắn ở mặt Ä‘Ã n, chiếm giữa hình tròn của mặt Ä‘Ã n. Các phÃm Ä‘á»u cao, được gắn dá»±a theo thang âm bảy cung chia Ä‘á»u.
Dây đà n: bằng tơ se nay thay bằng nylông, hai dây to cùng một âm, 2 dây nhỠcùng một âm, được lên cách nhau một quãng 5 đúng: Sol 1 – Rê2
Bá»™ pháºn lên dây: có 4 trục gá»— để lên dây, má»™t trục gá»— xuyên ngang hai bên thà nh Ä‘Ã n (ở phÃa cuối thân Ä‘Ã n) để mắc dây và lên dây. Bá»™ pháºn lên dây được cải tiến để dây không bị chùng xuống.
PhÃm gảy Ä‘Ã n: nhạc công gảy Ä‘Ã n bằng miếng nhá»±a vá»›i những ngón gảy, hất, vê…
Â
Â
 2.     Mà u âm, tầm âm
Mà u âm Ä‘Ã n Äoản trong sang, tÆ°Æ¡i tắn. Tầm âm rá»™ng hÆ¡n 2 quãng 8 từ Sol1 đến Mi 3 (g1 – e3). Khoảng âm dÆ°á»›i: tiếng Ä‘Ã n ấm, vang và tình cảm.
Khoảng âm giữa: tiếng đà n trong sang.
Khoảng âm cao: tiếng Ä‘Ã n Ä‘anh, khô, Ãt vang, gây căng thẳng.
Â
 
Â
Â
 
Â
