Đàn Bầu – đậm nét tinh hoa văn hóa Việt

Trên thế giới có rất nhiều loại đàn có một dây, nhưng đàn Bầu của Việt Nam lại có những đặc tính dân tộc rõ rệt. Đàn Bầu với âm thanh trong trẻo, sâu lắng, giàu cảm xúc phù hợp với tâm hồn, tình cảm người Việt Nam. Đàn Bầu không chỉ là một nhạc cụ truyền thống, mà quá trình phát triển của đàn Bầu gắn liền với dòng chảy lịch sử và văn hóa Việt Nam.

Đàn Bầu hay còn gọi là Độc huyền cầm, là nhạc cụ do người Việt sáng tạo. Trước kia, thân đàn Bầu được làm bằng một đoạn ống tre, ống bương, ống vầu.

Đàn Bầu tre của Nhạc cụ truyền thống TẠ THÂM có thân đàn làm từ những ống tre được chọn lọc rất công phu, cẩn thận về độ thẳng, độ già, độ dày của thân ống cùng kỹ thuật và kinh nghiệm lâu năm trong việc chế tác đàn Bầu. Cây đàn là sự lựa chọn của những người chơi đàn yêu thích tiếng đàn bầu chuyên nghiệp với vẻ đẹp mộc mạc, gần gũi, thân thương như chứa đựng cả hồn quê Việt Nam.

 

 

Ngày nay đàn Bầu thường  được làm bằng gỗ với chiều dài khoảng 1mét. Một đầu to có bát âm làm từ vỏ quả bầu khô với cần đàn nối với dây đàn, đầu bên kia nhỏ hơn có dây đàn gắn với cần chỉnh dây. Bầu đàn làm bằng đầu cuống quả bầu hoặc gỗ tiện giống quả bầu. Cần đàn làm bằng đoạn tre dẻo dài khoảng 50-70 cm, sau này thay bằng sừng trâu.

Cần đàn Bầu của Nhạc cụ truyền thống TẠ THÂM làm bằng chất liệu sừng trâu chọn lọc và được vót thủ công bằng tay đúng kích thước, kiểu dáng tiêu chuẩn giúp hỗ trợ tối ưu nhất kỹ thuật chơi đàn cho các nghệ sỹ biểu diễn.

Dây đàn làm bằng dây móc xe lại hoặc dây mây, dần thay bằng dây tơ hiện nay các nhà làm đàn thay bằng dây sắt. Khi chơi đàn người chơi gảy bằng ngón tay, móng hay que gảy, phát ra âm thanh do va chạm trực tiếp, 1 lần, tạo ra "âm thực", kết hợp với việc rung cần đàn tạo ra nhiều âm thanh có các cao độ khác nhau với âm sắc trong trẻo, quyến rũ. Đây cũng là nét độc đáo của loại nhạc cụ tiêu biểu Việt Nam được thế giới ghi nhận. Nghệ sĩ đàn Bầu Kim Thành cho rằng: "Nét nổi bật của đàn bầu là tạo ra tiếng đàn là sóng bồi âm. Đàn bầu có hai phần chính: phần cầm que tạo ra tiếng đàn và dùng cần đàn để nhấn cao độ lên và xuống. Cây đàn bầu độc đáo về cách sử dụng là như thế. Thường các cây đàn khác bật bằng dây buông, như đàn ghi ta có phím để thay đổi âm vực khác nhau, nhưng cây đàn bầu thì cái chặn dây lại bằng tay thay cho phím đàn".

Do cấu tạo, hình dáng độc đáo, tạo nên nét ngân rung, tiếng đàn bầu qua cần rung biến ảo, phù hợp với tình cảm, ngôn ngữ của người Việt. Nó ngân lên các cung bậc sâu thẳm của tâm hồn. Với đặc tính độc đáo như thế, trải qua quá trình lịch sử, đàn bầu tham gia vào các thể loại nghệ thuật dân gian của Việt Nam như: hát xẩm, hát chèo, cải lương, đờn ca tài tử Nam Bộ, tham gia ban nhạc Ngũ tuyệt ở cung đình Huế...

Đàn Bầu chính là sự sáng tạo, một phát kiến của người Việt. Theo nghiên cứu của PGS-TS. Đặng Hoành Loan, nguyên Viện Phó Viện Âm nhạc Việt Nam, đàn bầu xuất hiện tại Việt Nam từ rất sớm. Đàn bầu là cây đàn một dây và không giống bất cứ cây đàn một dây nào trên thế giới. PGS-TS Đặng Hoành Loan cho rằng: "Đàn Bầu Việt Nam cũng giống như dân ca Việt Nam, nó ra đời từ khi người Việt Nam biết mình là người Việt Nam. Có ba việc cần làm hiện nay, đó là nhanh chóng tổ chức hội thảo toàn quốc hoặc hội thảo quốc tế để tìm tiếng nói của cộng đồng quốc tế và trong nước khẳng định đàn bầu là của Việt Nam và sau việc đó phải xây dựng đệ trình hồ sơ quốc gia về cây đàn bầu và việc nữa là cần lập cuốn từ điển âm nhạc truyền thống Việt Nam, làm cơ sở văn bản nghệ thuật đàn bầu Việt Nam".

Cây đàn Bầu luôn xuất hiện trong đời sống sinh hoạt của người Việt, trên sân khấu nghệ thuật truyền thống và đương đại. Trong số các chương trình biểu diễn âm nhạc truyền thống Việt Nam phục vụ du khách quốc tế, cũng như các đoàn đi biểu diễn ở nước ngoài luôn có tiết mục đàn bầu. Từ việc chỉ chơi những bản nhạc dân gian thì ngày nay, đàn Bầu cũng thể hiện được những bản nhạc  hiện đại. Nhiều khán thính giả nước ngoài rất ngạc nhiên và thích thú khi nghe giai điệu của đàn bầu, cây đàn một dây của Việt Nam có thể chơi các bản nhạc cổ điển trên thế giới.

Nhạc cụ truyền thống TẠ THÂM mong muốn qua bài viết trên các bạn sẽ hiểu hơn về âm nhạc truyền thống nói chung và ý nghĩa của cây đàn Bầu đối với văn hóa tinh thần người Việt Nam. TẠ THÂM chúc các bạn luôn nhiều niềm vui!